Bir hayal gerçek oluyor!
Türkiye’nin lider telekomünikasyon sağlayıcısı Turkcell ve küresel bulut bilişim devi Google Cloud arasında kurulan stratejik ortaklık, ülkenin dijital altyapısında tarihi bir dönüm noktasını temsil etmektedir.
Bu işbirliği, Turkcell’in uzun süredir devam eden Türkiye’nin dijital dönüşümünü hızlandırma ve ülkeyi bölgesel dijital inovasyon merkezi haline getirme vizyonunu güçlendirme hedefini desteklemektedir.[1]
Anlaşmanın temelinde, Türkiye’de ilk kez hayata geçirilecek olan hiper ölçekli bir veri merkezi (Cloud Region) kurma taahhüdü yatmaktadır.[2]
Türkiye’de ilk kez hayata geçirilecek olan hiper ölçekli bir veri merkezi (Cloud Region)
Bu ortaklığın ulusal düzeydeki önemi, projenin Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından desteklenmesiyle de belirginleşmiştir. Yılmaz, bu işbirliğinin Türkiye’nin dijital dönüşüm yolculuğunu ivmelendireceğini ve projenin yüksek düzeyli bir ulusal stratejinin parçası olduğunu ifade etmiştir.[1, 3] Google Cloud CEO’su Thomas Kurian da bu adımı, “Türkiye ekonomisinin geleceğine yapılan stratejik bir yatırım” olarak nitelendirmiş, bu da ortaklığın sadece ticari değil, aynı zamanda uzun vadeli makroekonomik bir taahhüt olduğunu göstermiştir.[1]
Açıklamalara göre, bu noktaya ulaşmak kolay olmamış, yaklaşık 2 ila 2.5 yıllık titiz bir hazırlık süreci gerektirmiştir.[4, 5] Nihai hedef, Asya ve Avrupa’yı birbirine bağlayan, dijital egemenliğe saygılı, yüksek teknolojili bir altyapı köprüsü oluşturmaktır.[4]
I. Finansal Taahhüdün Anatomisi: 3 Milyar Dolarlık Yatırımın Detayları ve Uzun Vadeli Perspektif
Turkcell ve Google Cloud ortaklığının en dikkat çekici yönü, taahhüt edilen finansal büyüklüktür. Bu stratejik işbirliği kapsamında, 2032 yılına kadar uzanacak bir süreçte toplam 3 milyar dolarlık bir yatırım miktarına ulaşılacağı beyan edilmiştir.[3, 6, 7, 8]
Yatırım taahhüdünün dökümü şöyledir:
- Turkcell: Yerel altyapı, veri merkezleri ve bulut teknolojilerinin inşası ve entegrasyonu için 2032 yıl sonuna kadar 1 milyar dolarlık yatırım yapmayı öngörmektedir.[2, 7]
- Google Cloud: 10 yıllık yatırım programı dahilinde yeni Cloud Bölgesi’nin kurulumu için 2 milyar dolarlık bir taahhütte bulunmuştur.[3, 6, 7]
Google’ın finansal katkısının ağırlığı, kurulacak Cloud Bölgesi’nin en yüksek küresel standartlarda, en yeni donanım ve yapay zeka altyapılarıyla donatılacağının finansal bir garantisidir. Bu durum, yerel ortak olan Turkcell üzerindeki sermaye harcaması (CAPEX) yükünü azaltarak, Turkcell’in odağını pazar penetrasyonu ve operasyonel verimliliğe (OPEX) kaydırmasına olanak tanımaktadır.
II. Altyapının Kalbi: Türkiye’nin İlk Hiper Ölçekli Google Cloud Bölgesi (Cloud Region)
Ortaklığın teknik çekirdeği, Türkiye’de kurulacak olan ilk hiper ölçekli Google Cloud Bölgesidir.
- Bu bölge, Google Cloud’un dünya genelindeki 42 bölgesinden oluşan küresel ağına katılarak [4, 5], ABD’deki benzer bulut bölgelerinde bulunan tüm ileri teknolojileri Türkiye’deki kurumlara sunacaktır.[5]
- Yeni bölgenin operasyonel hale gelmesi 2028–2029 yılları arasına planlanmıştır.[4, 5] Bu 4–5 yıllık hazırlık dönemi, yerel ekosistemin bulut mühendisliği becerilerini kazanması ve mevcut sistemleri hibrit bulut mimarisine taşıması için fırsat sunmaktadır.
Multi-Zone Mimarinin Stratejik Değeri
Kurulacak olan Cloud Bölgesi’nin kritik bir mimari özelliği, en az üç bağımsız erişilebilirlik alanından (Availability Zones) oluşacak olmasıdır.[4, 5]
- Bu Çoğul Bölge Mimarisi (Multi-Zone Architecture), büyük kurumsal müşterilerin ve hassas veri işleyen kamu kurumlarının beklediği Tier-4 veri merkezi standartlarına uygun, yüksek erişilebilirlik (High Availability) ve felaket kurtarma (Disaster Recovery) yeteneklerini bulut ortamında sağlamanın temel koşuludur.
- Bu sayede Türkiye, sadece coğrafi olarak değil, teknolojik altyapı açısından da Asya ve Avrupa’yı birbirine bağlayan bir stratejik Felaket Kurtarma Merkezi (DR Hub) olma vizyonunu somutlaştırmaktadır.[4, 5]
III. Dijital Egemenlik ve Regülasyon: Veri Güvenliği ve Yerelleştirme Güvencesi
Bu ortaklığın ulusal güvenlik ve regülatif uyum açısından en önemli vaadi, dijital egemenliğin sağlanmasıdır. Turkcell CEO’su Ali Taha Koç, kurulacak Cloud Region’ın Türkiye’nin regülasyonlarına yüzde 100 uyumlu olacağını kesin bir dille ifade etmiştir.[2]
- Bu taahhüt, kritik ulusal ve kurumsal verilerin Türkiye sınırları içinde kalacağı garantisini vermektedir.[9]
- Yüzde 100 regülasyon uyumu garantisi, kamu kurumları, devlet hastaneleri, kritik altyapı operatörleri ve bankaların ana sistemlerini güvenle yerel buluta taşımasını sağlayarak, kurumsal düzeyde kabul edilebilir bir “Egemen Bulut” (Sovereign Cloud) çözümü sunmaktadır.
- Artan jeopolitik gerilimler dikkate alındığında, bu taahhüt, Türkiye Cumhuriyeti’nin dijital egemenlik vizyonunu destekleyen stratejik bir sinyal olarak değerlendirilmelidir.
IV. Ekonomik Çarpan Etkisi: Yıllık 5 Milyar Dolarlık Katkının Kaynakları
Turkcell, bu hiper ölçekli yatırımın Türkiye ekonomisine yıllık 5 milyar doların üzerinde bir ekonomik değer (Brüt Katma Değer — GVA) yaratmasını beklemektedir.[2, 7]
3 milyar dolarlık bir altyapı yatırımından yıllık 5 milyar dolarlık GVA beklentisi, beklenen ekonomik etkinin ağırlıklı olarak altyapı harcamasından değil, bu altyapının üzerinde inşa edilen yüksek katma değerli dijital hizmetlerden, yazılım geliştirmeden ve özellikle hizmet ihracatından kaynaklanacağını göstermektedir.
V. Geleceğin Servisleri ve Yapay Zeka Devrimi (AI Services)
Bu ortaklığın teknolojik devrimi asıl tetikleyeceği alan yapay zekadır.
- Google Cloud CEO’su Kurian, en son yapay zeka gelişmelerini, veriyi anlamlandırmak, işlemek ve uygulamalar geliştirmek için gerekli araçları Türkiye’ye getirme arzusunda olduklarını belirtmiştir.[4, 5, 7]
- Yerel Cloud Bölgesinde bulunacak Yüksek Performanslı Donanımlar (GPU ve TPU), veri güvenliğini sağlarken, aynı zamanda ağ gecikmesini (latency) kritik ölçüde düşürerek gerçek zamanlı yapay zeka uygulamalarını mümkün kılmaktadır.
- Türk şirketleri, bu sayede uluslararası rakipleriyle aynı kalitede ve hızda AI modelleri eğitebilir; finansal hizmetlerde anlık dolandırıcılık tespiti, telekomünikasyonda tahmine dayalı ağ optimizasyonu ve üretimde görsel kalite kontrolü gibi alanlarda inovasyon hızlanacaktır.[7]
VI. Odak Alan Analizi: Sağlık Bilişiminde Dönüşüm Senaryoları (Health Informatics)
Sağlık sektörü, yeni Cloud Bölgesi’nin hedefleyeceği regüle sektörler arasında önemli bir yer tutmaktadır.[7] Yerel ve regülasyona uyumlu hiper ölçekli bir altyapının varlığıyla kökten değişecek kullanım senaryoları:
1. Yapay Zeka Destekli Klinik Karar Destek Sistemleri (CDSS)
- Kullanım Senaryosu: Radyoloji ve patoloji görüntüleri gibi tıbbi verilerin hacmi hızla artmaktadır.
- Çözüm: Güvenli, yerel Cloud Bölgesi, petabaytlarca hacimdeki bu verileri işlemek için Google’ın Vertex AI platformunu ve yüksek hızlı bilgi işlem altyapısını sunar. Bu, yapay zeka modellerinin erken evre teşhisini saniyeler içinde yapmasına olanak tanır.
- Stratejik Katkısı: Sağlık verilerinin yerel Cloud’da tutulması, Türk popülasyonuna özgü hastalık paternleri üzerinden eğitilmiş, yüksek doğruluk oranına sahip yerel yapay zeka modellerinin geliştirilmesini sağlar.
2. Uzaktan Hasta Takibi ve Kişiselleştirilmiş Tıp (Precision Medicine)
- Kullanım Senaryosu: Kronik hastalıkların yönetimi ve her hastanın genetik yapısına uygun kişiselleştirilmiş tedavi planlarının büyük ölçekte uygulanması.
- Çözüm: Giyilebilir cihazlar ve IoT sensörlerinden gelen sürekli hasta verisi akışı, bulutun büyük veri işleme araçları ile gerçek zamanlı analiz edilir. Genomik veriler KVKK’ya uyumlu, şifrelenmiş ortamlarda depolanır ve işlenir.
- Stratejik Katkısı: Genomik veriler ulusal güvenliğin bir parçasıdır. Yerel Cloud Bölgesi, bu kritik verilerin yurt dışına çıkmasını tamamen engelleyerek ulusal güvenlik ve rekabet avantajını korur.
3. Sağlık Veri Gölleri ve Ulusal Halk Sağlığı Araştırmaları
- Kullanım Senaryosu: Türkiye genelindeki farklı hastanelerde dağınık ve uyumsuz sistemlerde tutulan sağlık verilerinin birleştirilememesi.
- Çözüm: Google Cloud’un güvenlik ve ölçeklenebilirlik yetenekleri kullanılarak, güvenli ve regülasyona tam uyumlu bir Sağlık Veri Gölü (Health Data Lake) oluşturulur.
- Stratejik Katkısı: Merkezi ve güvenli veri gölleri, gelecekteki olası salgınlar veya aşı etkinlikleri gibi halk sağlığı krizlerinde hızlı, doğru ve veri odaklı kararlar alınmasını sağlar.
VII. Sonuç: Türkiye’nin Asya ve Avrupa Arasındaki Teknoloji Köprüsü Vizyonu
Turkcell ve Google Cloud arasındaki 3 milyar dolarlık stratejik ortaklık, Türkiye için sadece bir teknoloji anlaşması değil, aynı zamanda dijital egemenlik ve bölgesel liderlik yolunda atılmış dönüştürücü bir adımdır.
Bu işbirliği;
- Türkiye’nin dijital altyapısını dünya standartlarında hiper ölçekli bir düzeye taşımaktadır.
- Multi-Zone mimarisi ve yüzde 100 yerel regülasyon uyumu garantisi ile regüle sektörlerin beklediği Egemen Bulut (Sovereign Cloud) çözümünü hayata geçirmektedir.
- Beklenen yıllık 5 milyar dolarlık ekonomik katma değer, yapay zeka ve yazılım tabanlı hizmet ihracatından kaynaklanacak olup, Türkiye’nin küresel rekabet gücünü artıracaktır.
Kaynakça
- Turkcell, Google Cloud ile stratejik ortaklık kurduğunu duyurdu …, https://medya.turkcell.com.tr/bulletins/turkcell-google-cloud-ile-stratejik-ortaklik-kurdugunu-duyurdu/
- Turkcell ve Google Cloud’dan Türkiye’de ilk hiper ölçekli veri merkezi anlaşması, https://www.bloomberght.com/turkcell-ve-google-clouddan-turkiyede-ilk-hiper-olcekli-veri-merkezi-anlasmasi-3761329
- Google Cloud to invest $2B in Türkiye as part of Turkcell deal | Daily Sabah, https://www.dailysabah.com/business/economy/google-cloud-to-invest-2b-in-turkiye-as-part-of-turkcell-deal
- Turkcell, Google to establish Türkiye’s 1st hyper-scale cloud region with $1B investment, https://www.turkiyetoday.com/business/turkcell-google-to-establish-turkiyes-1st-hyper-scale-cloud-region-with-1b-investment-3209797
- Turkcell, Google Cloud ile stratejik işbirliğine gitti — Radikal, https://www.radikal.com.tr/ekonomi/turkcell-google-cloud-ile-stratejik-isbirligine-gitti-21242/
- Turkcell ve Google Cloud ortaklığından devasa yatırım | DonanımHaber, https://www.donanimhaber.com/turkcell-ve-google-cloud-ortakligindan-devasa-yatirim--198836
- Google Cloud ve Turkcell’den toplam 3 milyar dolarlık bulut yatırımı — Bloomberg HT, https://www.bloomberght.com/google-dan-turkiye-ye-2-milyar-dolarlik-yatirim-3761939
- Yılmaz: (Turkcell-Google Cloud) Toplamda 3 milyar dolarlık bir yatırımdan bahsediyoruz, https://www.bloomberght.com/yilmaz-turkcell-google-cloud-toplamda-3-milyar-dolarlik-bir-yatirimdan-bahsediyoruz-3761921
- Türkiye’ye 3 milyar dolarlık teknoloji çıkarması: Veriler artık yurt içinde kalacak — CHIP Online, https://www.chip.com.tr/guncel/turkiyeye-3-milyar-dolarlik-teknoloji-cikarmasi-veriler-artik-yurt-icinde-kalacak_174845.html
Dorukan Bakı
Turkcell