Optik Fiber Ağlar ve 5G'deki Önemi
Günümüzün dünyasında internet ve bağlı kalmanın önemi, tahayyül bile edemediğimiz noktaya gelmiş durumda. Her an bağlı kalmak, sadece iletişim ile sınır olmayıp; sağlık, eğitim, finans, güvenlik, ulaşım ve nice kritik alanda vazgeçilmezdir. Mobil & IoT (Internet of Things / Nesnelerin İnterneti) uygulamalardan uzaktan eğitime, akıllı şehir altyapılarından bulut tabanlı iş süreçlerine kadar pek çok hizmet, kesintisiz ve yüksek hızlı bir bağlantıya ihtiyaç duyuyor. Bunu Covid-19 döneminde hep beraber tecrübe ettik.
Basitçe ifade etmek gerekirse, internet birbirine bağlı cihazlar ve sistemlerden oluşan dev bir omurga yapısıdır. Bu cihazların arka planda bağlı kalmaları için sağlıklı, kesintisiz ve güçlü bir iletim altyapısına ihtiyaç vardır. Hayal etmesi zor, tam da burada fiber optik kablolar üzerinde kurulu olan fiber optik ağlar devreye girer ve bu ihtiyacı karşılar.
Kıtaları, şehirleri ve dünyanın her noktasını birbirine bağlı kalmasını sağlayan bu teknoloji ve altyapı ne kadar gelişmişse, uç noktalardaki cihazların kapasitesi ve sunduğu hizmetler de o kadar gelişir.
Gündelik hayatta ben ve meslektaşlarım bu benzetmeyi çok severiz; Nasıl ki şehirleri birbirine bağlayan yollar, bir bedenin damarları gibidir. Optik ağlar da dijital dünyanın damarlarını oluşturur. Bu damarlardan akan şey yük değil, veridir. Biz de bu dolaşımın kesintisiz ve sağlıklı kalmasını sağlayan görünmez elleriz.
Peki nedir bu optik fiber ağ haberleşmesi, gelin en basit haliyle anlamaya çalışalım.
Optik Fiber Ağı Nedir?
Optik fiber ağlar, verinin ışık sinyalleri kullanılarak iletildiği yüksek kapasiteli iletişim altyapılarıdır. Bakır kablolara göre çok daha yüksek hız, düşük gecikme ve yüksek kapasite iletimi sunarlar.
Bir optik fiber, camdan yapılmış, saç teli inceliğinde bir iletim ortamıdır; ışık sinyalleri fiberin içinde kırılma prensibi sayesinde uzun mesafelere kayıpsız şekilde taşınır.
Işık sinyalleri fiberin içinde tam iç yansıma (total internal reflection) prensibi sayesinde uzun mesafelere çok düşük kayıpla taşınır. Bu prensip, fiberin merkezindeki çekirdek (core) ile onu çevreleyen kaplama (cladding) tabakalarının farklı kırılma index lerine sahip olmasıyla sağlanır. Kırılma index’i yüksek olan çekirdeğe gönderilen ışık, daha düşük kırılma indisine sahip kaplama sınırına belirli bir açıyla çarptığında yüzeyden yansır ve fiber boyunca yoluna devam eder. Bu yapı sayesinde ışık, kilometrelerce boyunca yön değiştirmeden, sızmadan ve yüksek hızda iletilebilir
Her ne kadar bu alandaki ilk çalışmalar 19. yüzyıla kadar uzansa da büyük kırılım 1990’larda DWDM (Dense Wavelength Division Multiplexing / Gelişmiş Dalgaboyu Bölmeli Çoğullama) teknolojisinin gelişmesiyle yaşandı. EDFA (Erbium Doppler Fiber Amplifier / Erbiyum Katkılı Fiber Amplifikatör)’nın yaygın olarak kullanılmaya başlaması ve DWDM sayesinde tek bir fiber üzerinden onlarca dalga boyunun taşınabilmesi optik iletim dünyasında adeta bir çığır açtı. Takip eden yıllarda bu fikrin gelişmesi ve zorlukların aşılması beraberinde büyük veri iletim imkanını da sağladı.
Bugün ticari olarak terabit/saniye seviyesinde tek bir dalga üzerinde veri iletimi imkânı sağlanırken Turkcell olarak bu konuda her zaman sınırları zorlayan ve yenilikçi çalışmalara öncülük etmekteyiz. Sadece Türkiye de değil dünya da bu alanda öncülük etmekteyiz.
5G Nedir? (Kısaca Açıklama)
5G (Fifth Generation / Beşinci Nesil), kablosuz ağ teknolojisi anlamına gelir. Mevcut şebeke teknolojisinden daha yüksek frekans bandı üzerinde çalışır. Bu durum, daha fazla band genişliği ve daha hızlı veri aktarımı sağlar. Yoğun ağ trafiğinin olduğu yerlerde bile daha hızlı indirme, daha akıcı yayın ve daha hızlı yanıt veren ve güvenilir çevrimiçi deneyimler sunar.
Optik Fiber Altyapısının 5G Hız ve Kapasitesine Katkılar
5G mimarisinde RAN (Radio Access Network / Radyo Erişim Ağı) ile Core şebekelerini birbirine bağlayan transport katmanı mesafeden kaynaklı kısıtların ortadan kaldırılması, yüksek kapasite veri taşıma, milisaniyeler seviyesinde hızlı ve düşük gecikme gibi ihtiyaçlarının karşılanması için büyük ölçekte optik fiber ağlarına ihtiyaç duyar. Optik ağlar burada sınırlı kalmayıp artan internet trafik ihtiyacının karşılanması için de optik fiber ağların en yüksek uygulamalarını hayata geçirmek ve bu ihtiyacı karşılamak adına uygundur.
Geleceğin Bağlantı Dünyasında Optik Fiberin Rolü
Güçlü, güvenilir ve yüksek kapasiteli iletişim altyapıları artık bir lüks değil; toplumsal gelişmenin, ekonomik rekabetin ve dijital dönüşümün temel taşlarından biri haline geldi. Bağlantının sürdürülebilirliği arttıkça hem bireylerin hem kurumların üretkenliği, erişilebilirliği ve yaşam kalitesi de aynı ölçüde yükseliyor. Teknolojinin hızlı dünyasında son kullanıcı deneyiminin en üst seviyeye çıkarmak için bütün oyuncuların en iyi şekilde ve doğru sinerji ile hareket etmesi kritik.
Turkcell olarak bu stratejik yaklaşımda en doğru yerde ve doğru adımlarla ilerlemekteyiz.
Kaynakça:
- https://medya.turkcell.com.tr/bulletins/turkcellin-guclu-sebeke-altyapisina-uluslararasi-odul/
- https://www.aa.com.tr/tr/isdunyasi/teknoloji/turkcell-ve-huawei-2-4-terabit-optik-iletim-saha-testi-gerceklestirdi/692512
- https://developingtelecoms.com/telecom-technology/optical-fixed-networks/17806-turkcell-and-huawei-reach-world-s-first-2-4tbps-field-trial-milestone-on-a-transmission-network.html
- https://netas.com.tr/turkcell-netas-ve-zte-ile-birlikte-ayni-anda-800ge400ge-ethernet-arayuzunu-kullanarak-dunyanin-ilk-canli-sebeke-1-2tbps-tek-tasiyicili-veri-iletim-testini-basari-ile-tamamladi
- https://www.zte.com.cn/global/about/magazine/zte-technologies/2022/6-en/success-stories/1.html
- https://www.turkcell.com.tr/5g
Turkcell
Hakan Özkan