DNS, “Domain Name System” anlamına gelen bir kısaltmadır. Türkçeye “Alan Adı Sistemi” şeklinde çevrilir. İnternet içerisindeki uzay matrisini bölümlemeye yarar. DNS’in bir diğer önemli işlevi ise organizasyonu sağlamaktır. Temel olarak IP adreslerinin çevirerek gündelik yaşama uyarlanmasında önemli bir görevi üstlenir.
İnternette bulunan her bir bileşenin ve internete bağlanan her bir cihazın kendine özgü IP adresi vardır. IP, “Internet Protocol” anlamına gelir. IP adresi ise TCP/IP protokolünün kullanıldığı internet adresidir. Ağlara bağlı olan cihazların birbirleri arasında etkileşim ve iletişim kurmasında rol oynar. Fakat IP adresleri, tamamen sayısal verilerden oluşan bileşendir.
Dolayısıyla hafızada tutulması ya da gündelik yaşam içerisinde efektif şekilde kullanılması mümkün değildir. DNS ise tam olarak bu noktada devreye girer. IP adreslerinin alan adlarına çevrilmesini sağlar. DNS ayarları da bu kapsamda IP adreslerinin dönüştürülmesinde kullanılan ayarlar bütünüdür. Genel anlamda DNS’i, bir telefon rehberine benzetmek mümkündür. Telefon rehberinde kişilerin adına kayıtlı numaraların sıralanması gibi alan adlarını çeşitli rakamlardan oluşan dizin ile sıralama imkanı sunar.
DNS Ne Demek?
DNS açılımı “Domain Name System” sözcükleri olan ve internette kullanılan alan adlarının IP adreslerine çevrilmesini sağlayan bir dijital sistemdir. İnternette gezinti yapmamızı sağlayan tarayıcılar, IP adreslerini kullanarak etkileşim sağlar. IP adresi tamamı sayılardan oluşan bir dizindir.
İnternete bağlanan ya da bağlanma potansiyeli bulunan tüm cihazlarda IP adresi bulunur. IP adresleri çoğunlukla rakamlardan oluşmakla birlikte bu dizinlerin bazı durumlarda harf ve rakamlara ev sahipliği yapması da olasıdır. Bu durum ise çok büyük oranda karışıklık meydana getirir. Her bir web sitenin sahip olduğu rakam ve harflerden oluşan karakteristik adın ezberlenmesi kolay değildir.
DNS sistemi, söz konusu rakamlardan oluşan dizini, alan adına dönüştürür. Bu noktada servis sağlayıcılar, yani DNS sunucuları devreye girer. İnternet üzerinden bir alan adı satın aldığımız kullandığımız sunucular, rakamlardan oluşan dizini otomatik olarak dönüştürür ve alan adı haline getirir. Böylelikle tarayıcının ilgili bölümüne rakamlardan oluşan karmaşık bir dizin yazmak yerine sadece alan adını yazmak yeterlidir.
DNS Nasıl Çalışır?
DNS, oldukça kompleks bir sistemdir. Bilgisayar ve tablet ya da akıllı telefonlarla internete bağlanmak istediğimizde ilk aşama alan adının sorgulanması ile başlar. Bu noktada sorgulama işlemi DNS sunucuları üzerinden yapılır. Sunucu, alan adının IP adresini kendine ait önbellekte sorgular. Önbellekte sorgulanan IP adresinin bulunması halinde ise rakamlardan oluşan dizini tarayıcıya gönderir.
Alan adının sunucu tarafından bulunmaması halinde ise yineleme sorgulamaları yapılır. Diğer sunuculara gönderilen ileti ile IP adresinin bulunması sağlanır. Bu işlem IP adresi bulunarak doğrulanıncaya dek devam eder. Yetkili DNS sunucusunun alan adına bağlı olarak IP adresini sorgulayan sunucuya göndermesi ile birlikte yanıt verilmiş olur.
Son olarak sorgulayıcı tarafında olan sunucu IP adresini tarayıcıya iletir. Tarayıcı ise IP adresini kullanarak ilgili siteye girişi gerçekleştirir. Gündelik yaşamda hemen her internet kullanıcısı tarafından sıklıkla gerçekleştirilen internet sitelerine giriş işleminin arkasında bu süreç yatar. Tüm bu sürecin yönetilmesi ise aynı zamanda DNS sisteminin çalışma prensibidir. Bu sistem, söz konusu süreç boyunca gerçekleşen işlemlerin tamamında rol oynar.
DNS Adresleri Nelerdir?
DNS adresleri, internete bağlanan cihazların ilgili bölümdeki ayarları üzerinden yapılabilen bir işlemdir. Bununla birlikte rakamlardan oluşan bu adresler, birçok açıdan hayati bir öneme sahiptir. Özellikle ayarların değiştirildiği durumlarda var olan ayarların bir yere not edilerek muhafaza edilmesi önemlidir.
Bu yüzden günümüzde belli başlı DNS adresleri, farklı durumlarda kullanılmak üzere yaygın olarak bilinir. En popüler adresler genel olarak şu şekildedir:
- Google: 8.8.8.8 ya da 8.8.4.4
- Cloudflare: 1.1.1.1 ya da 1.0.0.1
- OpenDNS: 208.67.222.222 ya da 208.67.220.220
- Quad9: 9.9.9.9 ya da 149.112.112.112
- Comodo Secure: 8.26.56.26 ya da 8.20.247.20
- Norton: 198.153.192.1 ya da 198.153.194.1
- Level3: 209.244.0.3 ya da 209.244.0.4
- FreeDNS: 37.235.1.174 ya da 37.235.1.176
Bu sunucular arasından seçim yaparken dikkat edilmesi gereken birçok önemli nokta vardır. Keza DNS sunucuları ve ayarları, internet hızı da dahil olmak üzere pek çok konuda etkiye sahiptir.
Doğru DNS Ayarları Neden Önemlidir?
İnternet hızını ve genel olarak internet deneyimini etkileyen birçok faktör vardır. Bunlardan en önemlisi internet altyapısı ve network ürünleri olsa da doğru DNS ayarları da yine internet deneyiminizi etkileyebilir. Doğru bir ayar seçimi yapmanın sağlayacağı faydalar genel olarak şu şekildedir:
- İnternet bağlantısı hızlandırılabilir.
- İnternet bağlantısının daha güvenli olmasını sağlar.
- Yerel ya da global ölçekte engellenen bazı web sitelerine giriş yapma imkanı sunar.
- Web site performansını artırır.
Dolayısıyla söz konusu ayarlar arasından seçim yaparken; hız, performans, güvenlik ve performans gibi detaylara önem vermekte fayda vardır.
DNS Ayarları Nasıl Yapılır?
DNS ayarı değiştirme, farklı işletim sistemlerinde farklı basamaklardan oluşan bir işlemdir. Fakat genel anlamıyla bu işlemlerin ilgili cihazın ağ ve internet bağlantısı üzerinden yapılması gerekir. Bu noktada önceki ayarın bir yere not edilmesinde fayda vardır. Olası bir aksaklık halinde önceki DNS ayarının bir kez daha kullanılmak üzere değiştirilmesi gerekebilir.
Windows DNS Ayarları Nasıl Değiştirilir?
Windows DNS ayarı değiştirmek için yapılması gerekenler oldukça basittir. Görev çubuğunda bulunan “Ağ” simgesine sağ tıklayıp, buradan “Ağ ne İnternet Ayarları” bölümüne geçilmelidir. Daha sonra ise sol bölümdeki panelden “Wi-Fi” ya da “Ethernet” seçeneğini tıklayıp, “Bağdaştırıcı Seçeneklerini Değiştir” bölümüne geçiş yapılmalıdır. Bir sonraki adımda ise "Ağ Bağlantıları" penceresinde "İnternet Protokolü Sürüm 4 (TCP/IPv4)" seçeneğini seçilmelidir. “Özellikler” bölümüne girilmeli ve "Genel" sekmesinde "Aşağıdaki DNS sunucu adreslerini kullan" bölümü bulunmalıdır. Son aşamada ise ilgili alana DNS numarası girilmeli ve “Tamam” butonuna tıklayarak işlem tamamlanmalıdır.
MacOS DNS Ayarları Nasıl Düzenlenir?
Apple tarafından geliştirilen bilgisayarlarda, yani MacOS işletim sistemine sahip bilgisayarlarda da DNS ayarının değiştirilmesi oldukça kolaydır. Apple menüsünden "Sistem Tercihleri" bölümüne giriş yapılmalıdır. Daha sonra “Ağ” simgesine tıklanmalı ve sol panelden “Wi-Fi” ya da “Ethernet” seçeneği bağlantı durumuna göre tercih edilmelidir. Ardından “Gelişmiş” butonuna tıklanmalı “DNS” sekmesine geçiş yapılarak “+” düğmesi aracılığıyla IP adresi girilmelidir.
iOS DNS Ayarları Nasıl Yapılır?
iOS DNS ayarı yapmak için öncelikli olarak “Ayarlar” açılmalıdır. “Wi-Fi” bağlantısının olduğu butona tıklanmalıdır. Bağlı bulunan “Wi-Fi” ağının yan tarafından bulunan “i” simgesine tıklanmalı ve buradan “DNS” seçeneğine geçilmelidir. Bir sonraki adımda “Otomatik” seçeneğindeki işaret kaldırılmalı ve alt bölümde “DNS sunucuları” kısmı bulunmalıdır. Bu noktada tercih edilen ayar girilerek “Kaydet” butonu aracılığıyla işlem sonuçlandırılmalıdır.
Android DNS Ayarları
Android DNS ayarı için de yine öncelikli olarak “Ayarlar” açılmalıdır. “Ağ ve İnternet” ya da “Wi-Fi” simgesi aracılığıyla bağlantı ayarlarına ulaşılmalıdır. Açılan pencerede cihazın bağlı bulunduğu modemler ya da Wi-Fi bulunmalıdır. İlgili modeme uzun basılmalı “Ağ Ayarlarını Düzenle” seçeneğine dokunulmalıdır. Ardından “IP Adresleri” kısmına giriş yapılmalı ve buradan da “DHCP” yerine “Statik” seçeneği seçilmelidir. “DNS1” ve “DNS2” olarak bulunan alanlara ilgili IP adresi girilmeli ve son olarak “Kaydet” seçeneğine dokunulmalıdır.
