Türkiye
nüfusu Batı Avrupa ortalamalarından düşük olan 29 yaş ortalaması ile genç bir
nüfus olup, nüfusun çoğunluğu şehirlerde yaşamaktadır. Bu unsurlar, Türkiye
mobil iletişim pazarının büyüme potansiyeline işaret etmektedir.
Türkiye'de mobil iletişim pazarında halen 3 operatör bulunmaktadır:
Turkcell, Vodafone, Avea. Operatörler tarafından yapılan açıklamalara göre 31
Aralık 2011 itibariyle toplam 64,8 milyon mobil hat bulunmaktadır ve mobil hat
penetrasyon oranının 2011 yılsonu itibariyle yaklaşık olarak %87 seviyesine
ulaştığı tahmin edilmektedir. Turkcell, Nisan 1998'de 500 milyon ABD Doları
bedeli karşılığında, 25 yıl süreli GSM işletme lisansı almaya hak kazanmıştır
ve bu lisans sözleşmesi çerçevesinde faaliyet göstermektedir. Telsim de 1998
yılında 500 milyon ABD Doları bedeli karşılığında 25 yıl süreli GSM işletme
lisansı almaya hak kazanmıştır. Telsim'e Şubat 2004'te Tasarruf Mevduat Sigorta
Fonu ("TMSF") tarafından el konulmuştur, Ağustos 2005'te Telsim, TMSF
tarafından satışa çıkartılmış ve 13 Aralık 2005'te düzenlenen ihaleyi 4.55
milyar ABD Doları ile en yüksek teklifi veren Vodafone kazanmıştır. Satış
işlemleri 24 Mayıs 2006'da tamamlanmıştır.
2000 yılında 2 yeni GSM 1800 lisansı verilmiştir. Bunlardan
biri Telecom Italia ve Türkiye'nin en büyük özel bankalarından biri olan İş
Bankası ortaklığı olan İş-Tim'e verilmiş ve İş-Tim Mart 2001'de Aria markası
ile GSM hizmetleri vermeye başlamıştır. İş-Tim, vergiler hariç 2,5 milyar ABD
Doları lisans bedeli ödemiştir. Diğer GSM 1800 lisansı ise, Türk Telekom'a
verilmiştir. Türk Telekom 14 Aralık 2001'de Aycell markası ile GSM hizmetleri
vermeye başlamıştır. Şubat 2004'te, İş-Tim ve Aycell birleşerek %40'ı Türk
Telekom'a, %40'ı Telecom Italia Mobile'ye ve %20'si İş Bankası'na ait olan
"TT&TIM"i kurmuşlardır. TT&TIM Avea markası ile faaliyet
göstermeye başlamıştır.
Kasım 2004'te, Türkiye Özelleştirme İdaresi, Avea'nın %40
hissesine sahip olan Türk Telekom'un %55'inin blok satışı yolu ile
özelleştirileceğini duyurdu. Türk Telekom'un %55'inin satışına ilişkin ihale 1
Temmuz 2005'te gerçekleşti. İhaleyi, Oger Telecom, Telecom Italia ve BT
Consult'ten oluşan Oger Telecom konsorsiyumu kazandı. Oger Telecom
konsorsiyumu, Türk Telekom'un %55'i için 5 yılda ödenmek üzere 6,55 milyar ABD
Doları, faizi ile birlikte 7,4 milyar ABD Doları, ödedi ve satış işlemleri 15
Kasım 2005'te tamamlandı. 2006'nın üçüncü çeyreğinde, Avea'nın ortaklarından
Telecom Italia Mobile İş-Tim'deki %40 oranındaki hissesini Türk Telekom'a
satacağını açıkladı ve satış işlemi Eylül 2006'da tamamlandı.
Pazar Payları
Kaynak: 4Ç 2011 itibariyle operatörlerin açıklamaları
Türkiye'de
Telekomünikasyon Piyasasına İlişkin Yasal Düzenlemeler
Türkiye'de
tüm telekomünikasyon faaliyetleri Ulaştırma Bakanlığı ve Bilgi Teknolojileri ve
İletişim Kurumu tarafından düzenlenmektedir. 406 Sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu ("Telekomünikasyon Kanunu") Türkiye'de telekomünikasyon
faaliyetlerini düzenleyen temel kanundur. 2813 Sayılı Telsiz Kanunu ve 3348
Sayılı Ulaştırma Bakanlığı Kanunu da Türkiye'de telekomünikasyon hizmetlerine
ilişkin maddeler içermektedir. Telekomünikasyon Kanunu 2000 ve 2001 yıllarında
değişikliğe uğramıştır. Değişiklikler Türkiye'de telekomünikasyon altyapısı ve
hizmetlerinin kanuni ve yapısal düzenleme çerçevesinin modernizasyonunu ve
reformunu hedeflemektedir.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu finansal ve idari bağımsızlığına sahip
bağımsız bir telekomünikasyon düzenleyicisi olup, lisans verme ve
telekomünikasyon piyasasında fiyat belirleme yetkisine sahiptir.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun web sitesine http://www.btk.gov.tr'den
ulaşabilirsiniz.